ПРАБЛЕМА ДУХОЎНАГА АРАДЖЭННЯ Ў ПАЭМЕ Я.КОЛАСА "СЫМОН-МУЗЫКА" (Белоруссия)

СодержаниеУВОДЗІНЫ 3
ГЛАВА І. ТЭАРЭТЫЧНЫ АГЛЯД ПАНЯЦЦЯ "БЕЛАРУСКАЕ АДРАДЖЭННЕ" 5
1.1. Нацыянальна-культурны ўздым беларусаў на пачатку XX стагоддзя 5
1.2. Узровень нацыянальнай свядомасці нацыі і працэс беларускага адраджэння 8
ГЛАВА ІІ. ПРАБЛЕМА ДУХОЎНАГА АРАДЖЭННЯ Ў ПАЭМЕ Я.КОЛАСА "СЫМОН-МУЗЫКА" 11
2.1. Месца паэмы "Сымон-музыка" ў агульным літаратурным працэсе пачатку ХХ стагоддзя 11
2.2. Праблематыка паэмы ў аспекце духоўнага адраджэння народа 14
ГЛАВА ІІІ. РОЛЯ ВОБРАЗАЎ ПАЭМЫ Я.КОЛАСА "СЫМОН-МУЗЫКА" Ў РАСКРЫЦЦІ ПРАБЛЕМЫ ДУХОЎНАГА АДРАДЖЭННЯ НАРОДА 18
3.1. Роля асноўных вобразаў у паэме 18
3.2. Эвалюцыя поглядаў галоўнага героя паэмы 22
ЗАКЛЮЧЭННЕ 27
СПІС ЛІТАРАТУРЫ 29

ВведениеЛюдзей, што служылi Айчыне аддана i гераiчна на пачатку XX стагоддзя было вельмi шмат.
Яны мелi розныя таленты i прафесii, але iх аб'ядноўвала вера ў тое, што Беларусь вызвалiцца ад чужой расейскай улады i будзе незалежнай дзяржавай. Дзякуючы iхняй працы друкавалiся беларускiя кнiгi i газеты, адчынялiся тэатры, стваралiся беларускiя партыi. Беларусы хацелi быць сапраўднымi гаспадарамi на сваёй зямлi. Той час нашай гiсторыi называецца Беларускiм Адраджэннем.
Мастак і народ… Шмат думаў пра гэта пытанне Якуб Колас, што знайшло адлюстраванне ў вершах "Песняру", "Кіньце служак", "Пясняр" і іншых, але асабліва глыбока закранае яго паэт у сваёй паэме "Сымон-музыка". Пра гэты твор шмат напісана беларускімі крытыкамі і літаратуразнаўцамі, тым не менш нельга сказаць, што эстэтычны змест паэмы цалкам вычарпаны і раскрыты. Такім чынам, можна гаварыць пра тое, што актуальнасць тэмы даследавання дадзенай курсавой работы базіруецца па-першае на значнасці аналізу дадзенага твора, а па-другое, на недастатковым узроўні яго даследавання ў літаратуразнаўчых крыніцах.
Мэта дадзенай курсавой работы: даследаваць праблему духоўнага адраджэння народа ў паэме Якуба Коласа "Сымон-музыка".
Улічваючы актуальнасць і мэту работы, намі былі вылучаны наступныя задачы:
1. Зрабіць тэарэтычны агляд паняцця "беларускае адраджэнне";
2. Вызначыць месца паэмы "Сымон-музыка" ў агульным літаратурным працэсе пачатку ХХ стагоддзя;
3. Разгледзець праблематыку паэмы ў аспекце духоўнага адраджэння народа;
4. Даследаваць ролю вобразаў паэмы ў раскрыцці праблемы духоўнага адраджэння народа.
Твор Якуба Коласа ў зместавым і фармальным плане з'явіўся ў вялікай ступені наватарскім: ён не належыць цалкам ні да рэалістычнай, ні да рамантычнай сістэмы вобразнасці. Сама форма паэмы не ўкладваецца ў традыцыйна прынятую.
Ідэйная скіраванасць паэмы мае таксама відавочную наватарскую рысу - прынцыповую сімвалічнасць, шматзначнасць, якая супрацьстаіць ідэйнай аднапланавасці фальклорнай і натуралістычнай прозы. Ні паэма, ні яе асобныя сюжэтныя хады, ні сам герой не паддаюцца адназначнаму прачытанню [15; с. 135].
Паэма "Сымон-музыка", як і "Новая зямля", была задумана Якубам Коласам яшчэ ў пачатку 10-х гадоў ХХ стагоддзя. Першая частка напісана ў 1911 годзе, другая - у 1912, трэцяя і чацвёртая - у канцы 1917, пятая - у 1918.
Першы сшытак (1, 2 і 3-я часткі) паэмы выйшла асобным выданнем у 1918 годзе ў Мінску. У падзагалоўку быў абазначаны яе жанр: казка жыцця. Такім чынам, Колас уяўляў гэты твор у ліку іншых літаратурных казак, якія ён пісаў пачынаючы з 1906 года. У 1921 годзе ў Коўна быў выдадзены зборнік алегарычных апавяданняў пад назвай "Казкі жыцця".
У 1924 годзе Якуб Колас пераапрацаваў паэму, але рукапіс загінуў. Праз год яна выйшла ў свет поўнасцю ў апошняй, трэцяй рэдакцыі. Такая настойлівая праца над паэмай сведчыла пра надзённасць праблемы і на новым этапе развіцця беларускай літаратуры. У выніку пераапроцоўкі твора, дапаўнення яго шматлікімі лірычнымі адступленнямі і алегарычнымі ўстаўкамі больш выразна акрэслівалася галоўная праблема, а яе вырашэнне стала больш мэтанакіраваным, паўней былі раскрыты характары галоўных герояў, узмацніўся лірызм, філасофская заглыбленасць твора.
Список литературы1. Абдзіраловіч, І. Адвечным шляхам: дасьледзіны беларускага сьветагляду / І. Абдзіраловіч; прадм. С. Дубаўца. - Мінск: Навука і тэхніка, 1993. - 46 с.
2. Адамовіч, А. Якуб Колас у супраціве саветызацыі: нацыянальна-адраджэнскія крыніцы "Сымона-музыкі"/ А.Адамовіч//Крыніца. - 1998. - №10. - С. 98 - 106.
3. Багдановіч, М. Беларускае адраджэнне: Літаратурныя артыкулы. /М.Багдановіч. - Мн.: Універсітэцкае, - 1994. - 32 с.
4. Базарэвіч, М. З глыбінь народных: паэма Якуба Коласа "Сымон-музыка"/М.Базарэвіч//Беларусь, - 1982, - №10, - С. 19.
5. Базарэвіч, М. Першы варыянт паэмы "Сымон-музыка" Якуба Коласа /М. Базарэвіч//Беларусь, - 1967. - №12. - С. 26.
6. Гісторыя беларускай літаратуры: ХХ ст. (20-50-я гады): Падручнік /У.В.Гніламёдаў, В.В.Казлова, М.А.Лазарук і інш.; Пад агул. Рэд М.А. Лазарука, А.А. Семяновіча. - Мн.: Выш. шк., 2000. - 511 с.
7. Гісторыя беларускай літаратуры ХХ ст.: У 4-х т.Т.1. 1901 - 1920/НАН Беларусі. Аддз-не гуманіт. Навук і мастацтваў, Ін-т літаратуры імя Я.Купалы. - Мн.: Бел. навука, 2003. - 583 с.
8. Жыгоцкі, М. Песня музыкі: Да 50-годдзя паэмы Я.Коласа "Сымон-музыка"/М.Жыгоцкі//Беларусь, - 1975. - №3. - С.9.
9. Канцэпцыя трагічнага гумманізму ў паэме Якуба Коласа "Сымон-музыка"//Беларуская літаратура І трэці ХХ стагоддзя: Вучэбны дапаможнік для студэнтаў філалагічных спецыяльнасцей ВНУ /В.А.Максімовіч. - Мн.: Беларуская навука, - 2006. - С. 273 - 285.
10. Каратай, В.К. Вечная прага нязбытнага (філасофскія нюансы паэмы "Сымон-музыка") /В.К.Каратай// З глыбінь народных. - Мн.: Выд-ва БДУ, - 1982, - С. 41 - 48.
11. Колас,Я. Сымон-музыка: Паэма: Для сярэдняга і старэйшага школьнага ўзросту./ Я.Колас. - Мн. Бел АКК, - 2002, - 288 с.
12. Конан, У. Беларускі музыка-арфей/У.Конан// Полымя, - 1992, - №11. - С. 49 - 158.
13. Лазарук, М.А Беларуская паэма к.ХІХ - пач.ХХ ст. /М.А.Лазарук. - Мінск. - 1970. - 374 с.
14. Лапіцкая, Т.В. Праблема народных талентаў у паэме Якуба Коласа "Сымон-музыка" /Т.В.Лапіцкая //Беларуская мова і літаратура. - 2007. - №11. - С. 24-28.
15. Махнач, Т.М. Паэма "Сымон-музыка": з гісторыі тэксту першага выдання ў трох рэдакцыях /Т.М.Махнач.// Янка Купала і Якуб Колас у сістэме дзяржаўна-культурных і духоўна-эстэтычных прыярытэтаў ХХІ стагоддзя: матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі. - Мн., - 2007. - С. 227 - 230.
16. Максімовіч, В.А. "Паміж нябёсаў і зямлі…": паэме Якуба Коласа "Сымон-музыка"/В.А.Максімовіч//Шыпшынавы край: старонкі беларускай літаратуры 20-30-х гг. ХХ ст. - Мн., - 2002. - С. 135-144.
17. Машчэнская, Л. Ад назвы да зместу: паэма Якуба Коласа "Сымон-музыка" /Л.Машчэнская//Роднае слова. - 2004. - №11, - С. 34 - 38.
18. Мельнікава, З. Канцэпцыя мастака і абставін у паэме "Сымон-музыка" Якуба Коласа і ў творах Змітрака Бядулі 20-х гг. /З.Мельнікава// Роднае слова. - 2000. - №5. - С. 16-18.
19. Мушынскі, М. Алегарычны вобраз сонечнага промня ў паэме "Сымон-музыка" Якуба Коласа/М.Мушынскі// Роднае слова. - 2009. - №1, С. 15-19.
20. Ненадавец, А.М. Чалавек і прырода ў паэме "Сымон-музыка" Якуба Коласа/А.М.Ненадавец// Беларуская літаратура. - 1988. Вып. 16. С. 120 - 126.
21. Ненадавец, А.М. Фальклорная аснова паэмы Якуба Коласа "Сымон-музыка" /А.М.Ненадавец// Беларуская літаратура. Вып. 13. - Мн., - Выд-ва "Універсітэцкае", - 1985, - С. 136 - 146.
22. Пшыркоў Ю.С. Эпас рэвалюцыі. Паэмы Якуба Коласа "Новая зямля" і "Сымон музыка", трылогія "На ростанях", /Ю.С.пшыркоў. - Мн., "Вышэйшая школа", - 1975. - 238 с.
23. Тарасава, Т. "Беларускай моладзі сваю паэму прысвячаю. Аўтар". Аспекты вывучэння паэмы Якуба Коласа "Сымон-музыка" /Т.Тарасава//Роднае слова, - 2001. - №8. - С. 66 - 71.
24. Шамякіна, Т. Вобраз музыкі ў беларускай літаратуры паводле паэм Я.Купалы "Курган" і Я.Коласа "Сымон-музыка" /Т.Шамякіна// Роднае слова. - 1992. - №12. - С. 38-44.
25. Шыдлоўскі, С. Вандалы: шанец Абнаўлення /С.Шыдлоўскі// Наша Ніва. - 1994. - №5. - С. 32-37.